Nasze mieszkanie wystawił ktoś inny. Jak działa fałszywe ogłoszenie

Sprzedawaliśmy z żoną kawalerkę nad morzem, kiedy zadzwonił kupiec, jakiego życzy sobie każdy sprzedający. Tego samego wieczoru nasze mieszkanie wisiało w sieci w cudzym ogłoszeniu, wystawione przez obcą osobę i dużo taniej. Opisujemy, jak działał ten schemat, po co oszustowi był nasz akt notarialny i jak nie stracić pieniędzy po żadnej ze stron transakcji.

Kupiec przedstawił się jako człowiek, który pracuje w Brukseli i szuka mieszkania dla córki studiującej we Wrocławiu. Brał je na pewno, bez negocjacji i bez oglądania, ponieważ, jak twierdził, nie mógł przylecieć do Polski. Poprosił tylko o potwierdzenie, że jesteśmy właścicielami, i o skan aktu notarialnego. Odpowiedziałem, że wyślę go następnego dnia, chociaż wiedziałem już, że tego nie zrobię, bo takich dokumentów nie przesyłam ludziom znanym wyłącznie z telefonu.

Wieczorem w innym serwisie pojawiło się ogłoszenie naszego mieszkania. Zdjęcia były nasze, tyle że lekko przerobione, a cena była niższa o 100 tys. zł, co opis tłumaczył szybką wyprowadzką z Polski. Zgłosiliśmy ogłoszenie serwisowi, jednak nikt nam nie odpowiedział, a ogłoszenie wisiało dalej.

Jak działa ten schemat

Oszust nie musi mieć mieszkania, żeby je sprzedawać, ponieważ wystarczą mu cudze zdjęcia, cudzy adres i kilka dokumentów, które uwiarygodnią go w rozmowie z kupującym. Cały schemat składa się z trzech kroków, a każdy z nich osobno wygląda dość niewinnie.

1. Telefon do sprzedającego. — Oszust udaje kupca zdecydowanego od pierwszej minuty i prosi o dokumenty „dla formalności”, najlepiej jeszcze dziś.
2. Kopia ogłoszenia. — To samo mieszkanie pojawia się w innym miejscu, taniej, ze zdjęciami z prawdziwego ogłoszenia i z historią o pilnej sprzedaży.
3. Pieniądze za rezerwację. — Dzwoniącym kupującym oszust mówi, że jest za granicą, że chętnych jest wielu, i prosi o przelew, który „zatrzyma” mieszkanie do jego powrotu.

Ten schemat nie jest wymysłem z jednego telefonu. Policja w Olsztynie ostrzegała w 2024 roku przed ogłoszeniami mieszkań w atrakcyjnych cenach, w których „właściciel” był poza miastem, przekonywał, że chętnych jest wielu, i brał zaliczkę na rezerwację. W umówionym dniu kupujący znajdowali pod wskazanym adresem mieszkanie, którego nikt nie sprzedawał, a jego mieszkańcy nic nie wiedzieli o żadnym ogłoszeniu.

We Wrocławiu trzy osoby wpłaciły zaliczkę sprzedającemu, z którym rozmawiały wyłącznie przez komunikator serwisu ogłoszeniowego. Według wrocławskiej policji po przelewie kontakt się urwał, a dane sprzedającego okazały się fałszywe, co utrudnia ściganie sprawcy.

Po co oszustowi akt notarialny

Akt notarialny zawiera dane, które pozwalają udawać właściciela. Są w nim imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL i numer dowodu osobistego, a do tego dokładny opis mieszkania razem z numerem księgi wieczystej.

Z takim skanem oszust może pokazać kupującemu „dowód”, że mieszkanie należy do niego. Kupujący, który sprawdzi księgę wieczystą w internecie, zobaczy tam to samo nazwisko co na skanie i uzna, że wszystko się zgadza, chociaż rozmawia z kimś zupełnie innym.

Księga wieczysta jest jawna i każdy, kto zna jej numer, może ją przejrzeć w internecie bez logowania. Według serwisu Prawo.pl w części ksiąg widać także numer PESEL właściciela. Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje zmianę, po której przeglądanie ksiąg będzie wymagało logowania, ale w połowie 2026 roku był to wciąż projekt.

Jeśli sprzedajesz

Sprzedający nie ma wpływu na to, kto skopiuje jego zdjęcia, ale może sprawić, że kopia będzie trudniejsza do uwiarygodnienia i szybciej wyjdzie na jaw.

• Nie wysyłaj dokumentów przed spotkaniem. — Akt notarialny, skan dowodu i numer PESEL zostają u Ciebie, dopóki nie zobaczysz kupującego na żywo.
• Nie wpisuj numeru księgi wieczystej w ogłoszeniu. — Podaj go zainteresowanemu po obejrzeniu mieszkania, a nie każdemu, kto zadzwoni.
• Dopisz w ogłoszeniu jedno zdanie. — Na przykład: „Mieszkanie sprzedajemy wyłącznie przez to ogłoszenie i nie pobieramy opłat za rezerwację”. Kupujący, który trafi na oba ogłoszenia, od razu zobaczy, które jest prawdziwe.
• Sprawdzaj swoje zdjęcia wyszukiwaniem obrazem. — Raz na kilka dni wrzuć jedno zdjęcie z ogłoszenia do wyszukiwarki obrazów i zobacz, czy nie pojawia się gdzieś z inną ceną.
• Zastrzeż PESEL. — Od 1 czerwca 2024 roku notariusz przed sprzedażą nieruchomości sprawdza, czy PESEL strony jest zastrzeżony, i wtedy odmawia. Nie chroni to przed fałszywym ogłoszeniem, ale zamyka drogę do sprzedaży mieszkania na podrobiony dowód. Przed własną umową cofasz zastrzeżenie w mObywatelu i działa to od razu.

Jeśli kupujesz

Kupujący traci w tym schemacie najwięcej, ponieważ to on robi przelew, a sygnały ostrzegawcze zwykle pojawiają się razem, nie pojedynczo.

Przy spotkaniu poproś sprzedającego o dwie rzeczy w mObywatelu. Pierwsza to potwierdzenie danych z mDowodu: Ty pokazujesz w aplikacji kod QR, sprzedający skanuje go w swoim mDowodzie, a Ty dostajesz jego dane razem ze zdjęciem z rejestru państwowego.

Druga to usługa „Księgi wieczyste”, dostępna w mObywatelu od 1 kwietnia 2026 roku. Aplikacja sama wyszukuje po numerze PESEL księgi, w których dana osoba jest właścicielem albo współwłaścicielem. Jeśli numer księgi z ogłoszenia jest na liście w telefonie sprzedającego, rozmawiasz z właścicielem, a nie z kimś, kto ma tylko skan jego aktu.

Gdy znajdziesz kopię swojego ogłoszenia

1. Zrób zrzuty ekranu. — Zapisz całe ogłoszenie z adresem strony, datą, ceną i numerem telefonu, ponieważ fałszywe ogłoszenia potrafią zniknąć w ciągu jednego dnia.
2. Zgłoś ogłoszenie serwisowi przez formularz. — Od 17 lutego 2024 roku każdy serwis, który publikuje treści użytkowników, musi mieć łatwo dostępny formularz zgłoszeń, potwierdzić odbiór zgłoszenia i poinformować o decyzji (art. 16 aktu o usługach cyfrowych). Podaj link, krótkie wyjaśnienie, imię, nazwisko i adres e-mail.
3. Złóż zawiadomienie na policji. — Zrób to nawet wtedy, gdy nikt jeszcze nie stracił pieniędzy, bo zrzuty ekranu i numer telefonu „kupca” mogą pomóc w innych sprawach.
4. Ostrzeż kupujących we własnym ogłoszeniu. — Dopisz, że w sieci krąży kopia z niższą ceną i że nie pobierasz opłat za rezerwację.

My zrobiliśmy tylko drugi krok i czekaliśmy na odpowiedź, która nie przyszła. Dziś zaczęlibyśmy od zrzutów ekranu i zawiadomienia na policji, ponieważ serwis może zareagować po kilku dniach, a oszust potrzebuje tylko kilku godzin.